Prototyping is niet meer alleen voor grote budgetten

🎧 Een Nederlandstalige versie van dit gesprek is beschikbaar als podcast-aflevering.

In deze aflevering van The Open Podcast gaat Sander Mangel in gesprek met Jeroen van Mierle en Chris Constandse van PragmAI over rapid prototyping in het AI-tijdperk. Ze bespreken waarom prototyping geen enterprise-budget meer vereist, hoe AI-tools de tijdlijn van een ruwe idee naar een werkend concept hebben verkort, en waarom de meest cruciale vraag vóór je ook maar iets bouwt simpelweg is: "Wat willen we eigenlijk leren?"

De meeste bedrijven koppelen prototyping nog altijd aan grote, risicovolle projecten. De aanname is altijd dezelfde: je hebt een fors budget nodig, een dedicated team, en weken voorbereidingstijd voordat er iets tastbaars zichtbaar wordt.

Jeroen van Mierle en Chris Constandse van PragmAI zetten dat oude playbook opzij. Volgens hen is prototyping inmiddels toegankelijk voor projecten van elke omvang. De echte drempel is niet langer de technologie; het is de mindset.

Prototyping hoeft niet het hele project te zijn

Een prototype voor een enkele feature is iets heel anders dan een volledig platform prototypen. Zodra je dat onderscheid maakt, verdwijnt de grootste blokkade: het idee dat je elk detail uitgewerkt moet hebben voordat je iets kunt laten zien.

"Het mooie van prototypes maken voor MKB-klanten," stelt Chris, "is dat je heel snel naar een eerste visualisatie kunt en dat relatief snel kunt valideren zonder grote investeringen."

Wat AI echt heeft veranderd, is de cost of context. Vroeger vergde het stakeholder-alignment, eindeloze documentatie, meetings en externe workshops. Nu bouw je die context direct in het prototype zelf. Snel genoeg om het live te doen tijdens één sessie.

Jeroen stelt dat wanneer prototypes binnen organisaties falen, het zelden aan techniek ligt. Het gaat mis omdat stakeholders het grotere geheel of de onderliggende "why" niet begrepen. AI maakt het goedkoop genoeg om dat begrip vooraf op te bouwen.

De kloof tussen een business-idee en daadwerkelijke uitvoering

Bij digital commerce-projecten weten stakeholders doorgaans wel welke features ze willen: een configurator, een product finder, een inventory dashboard. De front-end visie is concreet, maar de onderliggende business logic ontbreekt vrijwel altijd.

Sander bemerkt: "De technologie gaat niet bepalen hoe een prijsberekening werkt. Die beslissing ligt bij het bedrijf. Zolang die niet genomen is, staat de ontwikkeling stil."

Een prototype dwingt die beslissingen naar boven voordat het kostbare fouten worden. Chris deelde een voorbeeld van een B2B stock dashboard dat gebouwd was om inventory te verdelen over meerdere stores. Het prototype legde al snel een rommelig ERP-systeem bloot, data die dringend gestandaardiseerd moest worden, en dependencies die niemand in kaart had gebracht. Jeroen omschrijft die dynamiek als Agile opnieuw uitgevonden: alles staat op een live URL, aanpassingen gebeuren mid-sessie, en het echte werk ontvouwt zich live voor de ogen van de klant.

Bij digital commerce is je front-end-ervaring alleen zo goed als de data die het voedt. Prototyping dwingt je om op dag één met je datarealiteit af te rekenen, niet tijdens de laatste week voor de launch.

Hoe de tooling er vandaag uitziet

De snelheid waarmee dit landschap verandert is opvallend. Jeroen wees erop dat begin 2024 de meeste teams nog met traditionele, langzamere workflows werkten. De verschuiving sindsdien is enorm.

De huidige stack van PragmAI maakt gebruik van Claude, Replit, Figma AI, Claude Code en GitHub repositories, aangevuld met Atlassian's Rovo om klantdocumentatie te verwerken. Die toolset evolueert continu. Chris merkte op dat er lijkt elke paar dagen een nieuw tool opduikt met praktische waarde voor echte klantprojecten.

Er zit echter een groot verschil tussen casual AI-gebruik en professioneel prototypen. Een mooi beeld genereren uit ChatGPT is van een heel andere orde dan het engineeren van een functioneel prototype dat de complexe brand identity van een klant respecteert. De tools zijn voor iedereen beschikbaar, maar ze effectief inzetten vereist nog altijd een diep begrip van het probleem dat je oplost en voor wie.

"Je hebt 's ochtends een meeting en aan het einde van de dag een werkend nieuw prototype," zegt Jeroen. "Dat is al mogelijk."

Hoe prototyping workshops van start gaan

De belangrijkste les uit het gesprek draait om hoe prototyping workshops beginnen. De meeste agencies starten met de vraag wat een organisatie wil bouwen. Jeroen stelt dat ze zouden moeten vragen wat de organisatie wil leren.

Vraag wat ze willen bouwen, en je krijgt een generieke wensenlijst. In e-commerce wijzen klanten doorgaans naar giganten als Coolblue of Amazon. Herkenbare referentiepunten, maar waardeloze projectbriefs.

Vraag wat ze willen leren, en het gesprek verschuift naar wat hun specifieke bedrijf uniek maakt. Het dwingt ze om precies te benoemen welk probleem alleen zij kunnen oplossen.

Sander geeft een helder voorbeeld: een transportbedrijf dat uitsluitend rijdt tussen Nederland en Engeland. Ze kennen elke nuance van die specifieke route; het papierwerk, de customs-knelpunten, de edge cases. Een app die is gebouwd rond die precieze operationele kennis is enorm waardevol. Een generieke delivery tracker is nutteloos.

Chris omschrijft dit als het vinden van de core impact. Het doel van een prototyping workshop is het wegsnijden van ruis om te ontdekken wat jouw organisatie doet wat niemand anders kan evenaren. Dat is je echte startpunt. Vanuit daar is de scoping-strategie helder: start klein. Niet als compromis, maar als bewuste strategie om één concreet probleem aan te pakken dat het hele team voelt.

Wat erin gaat, bepaalt wat eruit komt

Vóór er ook maar één regel code wordt gegenereerd, is er een voorbereidingsfase waar Chris op staat: "De AI waarmee je werkt, is alleen zo goed als de data die je het geeft."

Dat betekent: vooraf ruwe documentatie verzamelen; feature requirements, oude projectnotities, meeting transcripts, Jira tickets. Verwijder de gevoelige data, upload de rest, en gebruik dat als je baseline context.

Met tools als Claude Projects blijft die context persistent en doorzoekbaar gedurende het hele traject. De focus wordt vervolgens praktisch: gegeven wat we weten, hoe bewegen we richting een werkend prototype, en waar zitten de gaps?

Je hebt ook de juiste mix van mensen nodig. Denk aan business stakeholders die het probleem van binnenuit kennen, een tech lead of solutions architect die kan valideren wat haalbaar is binnen de onderliggende systemen, en iemand die de UX-invalshoek bewaakt. Ze zijn er niet om de definitieve implementatie te bediscussiëren, maar om te testen of het concept in de praktijk werkt.

Geen cold handovers

Tegen de tijd dat een prototype klaar is, zou de handover al achter de rug moeten zijn. Jeroen's vuistregel is simpel: als je een afgerond concept presenteert aan een team dat niet betrokken was bij het bouwen ervan, faalt je proces.

De transparantie die live prototyping mogelijk maakt. Vaste milestone check-ins, gedeelde URLs, real-time iteraties, zorgt ervoor dat iedereen al lang voor de eindpresentatie weet wat de volgende stappen zijn.

"Laat dat lint maar achterwege," zoals Jeroen het verwoordt.

Het team weet allang precies wat er nog moet gebeuren.

Chris schetst het grotere plaatje: "Een prototype is nooit het eindproduct. Het is functioneel bewijs dat een concept de moeite waard is om goed te bouwen. De echte waarde zit in de data-backed helderheid die het oplevert: hard bewijs van wat werkt, snellere alignment, en nul verspilde development-uren."

Stop met ronddraaien, begin met bouwen

Prototyping is geen enterprise-luxe meer. De tools zijn zo ver geëvolueerd dat je deze methodologie net zo effectief kunt inzetten voor één geïsoleerde feature als voor een volledige platform-overhaul.

De fundamenten van een succesvol project blijven echter onveranderd. Begin met de juiste vraag. Laat data-inzichten bepalen wat jouw bedrijf uniek maakt, niet aannames. Houd de initiële scope klein genoeg om direct te testen. Werk nauw samen.

En onthoud: het prototype zelf was nooit het einddoel. Het is slechts het middel om sneller te komen waar je wilt zijn.